Nếu bạn từng xem phim Hàn hoặc trò chuyện với người Hàn, chắc hẳn bạn đã bỡ ngỡ về cách tính tuổi Hàn Quốc. Một người Việt Nam và một người Hàn sinh cùng năm có thể khai báo số tuổi khác nhau tới hai năm. Đây không phải là nhầm lẫn, mà là kết quả của hệ thống tính tuổi truyền thống độc đáo của Hàn Quốc. Bài viết này sẽ giải thích rõ ràng từng cách tính, lý do tồn tại và những thay đổi quan trọng từ luật tuổi mới.
Hệ thống tuổi truyền thống của Hàn Quốc
Trong cách tính truyền thống, gọi là tuổi Hàn hay Korean age, một em bé được coi là một tuổi ngay khi vừa chào đời. Quan niệm này xuất phát từ tư tưởng rằng khoảng thời gian trong bụng mẹ cũng được tính là một phần của cuộc đời. Do đó, bạn không bao giờ là không tuổi ở Hàn Quốc.
Điểm đặc biệt thứ hai là mọi người cùng tăng thêm một tuổi vào ngày đầu năm mới, tức ngày một tháng một theo dương lịch, chứ không phải vào ngày sinh nhật riêng. Vì vậy, một em bé sinh vào tháng mười hai có thể mới vài ngày tuổi nhưng theo cách tính truyền thống đã là hai tuổi khi bước sang năm mới. Điều này khiến tuổi Hàn thường lớn hơn tuổi thật từ một đến hai năm.
Tuổi quốc tế và tuổi theo năm
Bên cạnh tuổi truyền thống, Hàn Quốc còn sử dụng tuổi quốc tế (man nai), giống hệt cách tính tuổi mà người Việt Nam và phần lớn thế giới dùng. Bạn bắt đầu từ không tuổi khi sinh ra và tăng một tuổi vào mỗi lần sinh nhật. Đây là cách tính được dùng trong giấy tờ pháp lý, hồ sơ y tế và các văn bản chính thức.
Ngoài ra còn có một cách tính thứ ba gọi là tuổi theo năm (yeon nai), được tính bằng cách lấy năm hiện tại trừ đi năm sinh. Cách này thường được sử dụng cho nghĩa vụ quân sự và độ tuổi được phép uống rượu, hút thuốc. Việc tồn tại ba cách tính song song đã tạo ra không ít nhầm lẫn ngay cả với chính người Hàn.
Luật tuổi mới có hiệu lực từ năm 2023
Để giảm bớt sự phức tạp, chính phủ Hàn Quốc đã thông qua luật thống nhất cách tính tuổi. Từ ngày hai mươi tám tháng sáu năm hai nghìn không trăm hai mươi ba, tuổi quốc tế chính thức trở thành chuẩn mực trong hầu hết các lĩnh vực hành chính và pháp lý. Nghĩa là kể từ thời điểm đó, khi điền giấy tờ hay làm thủ tục chính thức, mọi người Hàn đều trẻ hơn một đến hai tuổi so với trước đây.
Mục tiêu của luật này là loại bỏ tranh cãi và bất tiện trong các vụ tranh chấp pháp lý, bảo hiểm, phúc lợi và y tế vốn phát sinh do nhiều cách tính khác nhau. Tuy nhiên, luật không cấm người dân sử dụng tuổi truyền thống trong đời sống hằng ngày. Nhiều người lớn tuổi và trong sinh hoạt thân mật vẫn tiếp tục dùng tuổi Hàn theo thói quen.
Vì sao tuổi lại quan trọng trong văn hóa Hàn
Trong xã hội Hàn Quốc chịu ảnh hưởng sâu sắc của Nho giáo, tuổi tác quyết định cách ứng xử và xưng hô. Người ít tuổi hơn phải dùng kính ngữ với người lớn tuổi hơn, và thứ bậc tuổi thường ảnh hưởng đến cách gọi bạn bè, đồng nghiệp. Câu hỏi một người Hàn hay hỏi khi mới quen là bạn sinh năm nào, không phải vì tò mò mà để xác định cách xưng hô phù hợp.
Chính vì vậy, hiểu về cách tính tuổi là bước quan trọng khi bạn học tiếng Hàn và giao tiếp với người bản xứ. Nếu bạn đang muốn nắm vững kính ngữ và văn hóa giao tiếp, việc học bài bản với giáo viên người Hàn sẽ giúp bạn tự tin hơn rất nhiều.
Mẹo ghi nhớ khi nói chuyện với người Hàn
- Nếu ai đó nói tuổi Hàn, hãy trừ đi một đến hai tuổi để ra tuổi quốc tế.
- Trong giấy tờ và thủ tục chính thức, luôn dùng tuổi quốc tế theo luật mới.
- Khi hỏi tuổi, cách lịch sự là hỏi năm sinh thay vì hỏi trực tiếp bao nhiêu tuổi.
- Đừng ngạc nhiên nếu một người nói hai số tuổi khác nhau, vì họ có thể đang dùng hai cách tính.
Việc làm quen với ba cách tính tuổi có thể mất chút thời gian, nhưng đây chính là một phần thú vị trong hành trình khám phá văn hóa Hàn Quốc. Nếu bạn muốn học tiếng Hàn và hiểu sâu về văn hóa cùng giáo viên bản ngữ, hãy tham gia các lớp học trực tuyến tại Kotudent để bắt đầu ngay hôm nay.
Câu hỏi thường gặp
Sau luật mới, người Hàn có còn dùng tuổi truyền thống không?
Có. Luật mới chỉ áp dụng tuổi quốc tế cho các vấn đề hành chính và pháp lý. Trong đời sống hằng ngày, nhiều người Hàn vẫn dùng tuổi truyền thống theo thói quen, đặc biệt là người lớn tuổi.
Tại sao tuổi Hàn lại lớn hơn tuổi thật của tôi?
Vì cách tính truyền thống coi bạn đã một tuổi khi vừa sinh ra và cộng thêm một tuổi vào mỗi dịp năm mới, thay vì vào ngày sinh nhật riêng của bạn.
Tôi nên dùng cách tính tuổi nào khi làm giấy tờ ở Hàn Quốc?
Bạn nên dùng tuổi quốc tế, tức cách tính bắt đầu từ không tuổi và tăng mỗi lần sinh nhật, vì đây là chuẩn chính thức theo luật có hiệu lực từ năm hai nghìn không trăm hai mươi ba.